Związki w konkubinacie to temat rzeka. Ale w tym artykule skupimy się na tym, czym jest wspólny majątek w związku nieformalnym jakim jest konkubinat.

Już na samym początku należy powiedzieć, że osoby, które żyją w związkach nieformalnych nie są objęte przepisami dotyczącymi spraw majątkowych. Niestety, kwestie majątkowe pozostają do uzgodnienia pomiędzy partnerami. Wydaje się to proste, kiedy para żyje w zgodzie. Co twoje to i moje, czuj się jak u siebie w domu itd. Czy aby na pewno ten schemat działa w przypadku rozstania? Niekoniecznie. Wyroki sądu znają w swej historii sprawy, w których ciężko było stwierdzić co czyje jest i jak należałoby podzielić majątek na pół, aby był wilk syty i owca cała.

W chwili przeniesienia się tego typu sprawy na ławy sądu, zaczynamy płynąć po torze nieustających przeszkód. Jak wiemy konkubinat jest związkiem gdzie dwoje ludzi funkcjonuje jak mąż i żona, ale według prawa nie jest to związek formalny, opieczętowany. Mówiąc prościej, dwoje ludzi nie ma ze sobą ślubu. W przypadku zakupienia jakichkolwiek rzeczy typu sprzęty AGD, RTV są to rzeczy osoby, która je kupiła. Jeśli posiadamy rachunek, paragon czy fakturę na której widniejemy jako właściciel kupna mamy pełne prawo do tego, aby w sądzie walczyć o odzyskanie danej rzeczy. Nawet, jeśli pieniądze zostały wyłożone na daną rzecz po połowie (zazwyczaj nigdzie i w żaden sposób nie jest to udokumentowane) to i tak właścicielem staje się osoba, która docelowo zakupiła przedmiot i posiada na to dokument. Ciężko jest udowodnić w sądzie nie mając żadnego udokumentowanego potwierdzenia, że jakaś rzecz została zakupiona i stanowiąc własność po połowie. Jeśli w grę wchodzi nieruchomość tutaj sprawa robi się trochę bardziej jasna, ponieważ traktuje się taką transakcję na zasadzie współwłasności. Brak jakiejkolwiek ochrony ze strony praw majątkowych znacznie utrudnia rozgrywki sądowe pomiędzy dwojgiem ludzi. Jest natomiast wyjście dotyczące umów cywilnoprawnych, które zabezpieczają ‘wspólny majątek’ przed ewentualnym rozdzieleniem go na poszczególne strony. Takie umowy mogą w znaczny sposób ułatwić rozstrzygnięcie podziału majątku. Jeśli chodzi o polskie prawo, jest ono kwestią sporną i trudną do uregulowania. Dlatego nabycie majątku w trakcie trwania takich związków, powinno być chronione w sposób wyjątkowy. Niestety, na to za pewne będziemy musieli jeszcze długo poczekać mimo, że coraz więcej osób decyduję się żyć na tak zwaną kocią łapę, bez ślubu.

Rozliczanie konkubinatu pod kątem majątku może wymagać obrania jednej z trzech dróg:

  1. Rozliczenie  na zasadzie spółki cywilnej
  2. Rozliczenie na zasadzie współwłasności
  3. Rozliczenie jako bezpodstawne wzbogacenie się 

Podział Majątku

Podstawową rzeczą jaką należy ustalić jest to co tak naprawdę należy do tak zwanego wspólnego majątku. Wtedy sąd może orzec w jaki sposób można rozliczyć majątek. Problem pojawia się w chwili, gdy majątek powstał z przyczyny zaciągnięcia kredytu czy pożyczki. W takim wypadku dobrze jest mieć umowę notarialną, która określa wyraźnie proporcje co jest czyje. Warto pamiętać o tym, że sprawy toczące się z uwagi na podział majątku w związku kohabitacyjnym mają długą drogę i zabierają mnóstwo czasu urzędowego. Trudno jest udowodnić, że przedmiot, który został zakupiony jest zakupem wspólnym. Własne zeznania są mało wystarczalnym dowodem, dlatego zabezpieczenie w postaci pisemnych umów mają ogromne znaczenie przy dalszym procesie podziału majątku w związku nieformalnym. Dlatego na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych dużo łatwiej jest podzielić się wspólnym majątkiem. Przedmioty majątkowe nabyte wspólnie stają się wspólne w częściach ułamkowych. Ważnym jest zachować dokumenty potwierdzające zakup różnych rzeczy a przede wszystkim, kto widnieje na rachunkach kupna. Niestety, Sądy Najwyższe w bardzo wielu przypadkach wydają wyroki, które są sprzeczne z orzeczeniem. Dopuszczają zniesienie współwłasności jak i wykluczają taką możliwość. Postępowanie w sądzie z uwagi na długość trwania jest dosyć uciążliwym procesem. I nigdy nie mamy pewności, że uda się wygrać sprawę. Bardzo wiele zależy od tego jakimi dowodami dysponuje konkubent walczący. Sąd dokładnie bada wszelkie dowody aby móc ocenić czy majątek wskazany przez stronę jest majątkiem wspólnym i jak należy go podzielić. Należałoby się ustrzec przez tego typu trudnościami w przyszłości.

Osoby, które pozostają w trwałych związkach partnerskich, w związkach kohabitacyjnych powinny pamiętać o:

  • zabezpieczeniu swoich interesów
  • posiadać umowę kupna danego przedmiotu
  • udokumentować każdy zakupiony przedmiot (posiadając rachunek, fakturę etc.)

W sytuacji gdy formalnie właścicielem zakupionej rzeczy jest tylko jeden z partnerów, ma on pełne swobodne prawo rozporządzać daną rzeczą, bez konsultacji z partnerem. Jeśli nie posiadamy dowodów będzie znacznie trudniej udowodnić czy doprowadzić do zwrotu zainwestowanych środków.

Mateusz Sławiński